dyshimi, frika, ndjenja e humbjes etj. Fjala “ankth” rrjedh nga fjala latine “angustia” dhe nga fjala greke “ankho” terma qe tregojne “shtrengimin”, “shtypjen”, “mbytjen”.

Kur provojme ankth trupi yne vepron duke prodhuar reagime fiziologjike si p.sh rrahja e forte e zemres, frymemarrje e shqetesuar, djersitje, tharje e gojes etj.
Çrregullimet e ankthit janë shpesh gjendje kronike ligështuese, të cilat mund të jenë të pranishme që në një moshë të hershme ose fillojnë menjëherë pas një ngjarjeje stimuluese. Ato janë të prirura të shpërthejnë gjatë periudhave me stres të madh dhe shpesh shoqërohen me simptoma fiziologjike të tilla si dhembja e kokës, djersitja, spazmat e muskujve, palpitacionet dhe hipertensioni, të cilat në disa raste shkaktojnë lodhje ose edhe këputje.

Megjithëse në bisedat e përditëshme fjalët ankth dhe frikë shpesh përdoren duke i zënë vendin njëra-tjetrës, në përdorimin klinik ato kanë kuptime të dallueshme; ankthi përcaktohet si një gjendje jo të këndshme emocionale, shkaku i të cilës ose nuk është identifikuar ende ose është pikasur të jetë i pakontrollueshëm ose i pashmangshëm, ndërsa frika është një përgjigje emocionale dhe fiziologjike ndaj një rreziku të jashtëm të njohur. Sidoqoftë, termi \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\"çrregullimi i ankthit\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\" përfshin si frikat ashtu dhe ankthet. Në të vërtetë, fobitë (frikat që janë \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\"të përhershme ose të paarsyeshme\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\") përbëjnë shumicën e rasteve të çrregullimeve të ankthit.Studimet gjithashtu kanë treguar se çrregullimet e ankthit janë më të mundshme midis atyre që kanë në historikun e familjes çrregullime të ankthit, veçanërisht disa tipe.

Shpesh edhe mosfunksionimi seksual i shoqëron çrregullimet e ankthit, megjithëse është e vështirë të përcaktohet nëse ankthi e shkakton mosfunksionimin seksual apo nëse ato lindin nga një shkak i përbashkët. Shfaqjet më të zakonshme te personat me çrregullim të ankthit janë shmangia e marrëdhënieve seksuale, derdhja e parakohëshme e spermës ose mosfunksionimi erektil te burrat dhe dhembja gjatë marrëdhënieve seksuale te gratë. Mosfunksionimi seksual është veçanërisht i zakonshëm midis personave që vuajnë nga çrregullimi i panikut (të cilët mund të ketë frikë se një krizë paniku do të ndodhë gjatë eksitimit seksual) dhe nga çrregullimi i stresit post-traumatik.
Terapitë

Opsionet e disponueshme të trajtimit përfshijnë ndryshimet e mënyrës së jetesës; psikoterapinë, veçanërisht terapinë konjitiv-biheviorale; dhe terapinë farmaceutike. Në trajtim, pothuajse gjithmonë duhet të përdoren edukimi, qetësimi dhe disa forma të terapisë konjitiv-biheviorale. [citation needed]

Kur jepet mjekim, si agjentë të vijës së parë përgjithësisht rekomandohen SSRI-të, të tillë si fluoksetina (Prozac), sertralina (Zoloft), paroksetina (Paxil) dhe escitaloprami (Lexapro). Efektivë janë edhe SNRI-të e tillë si venlafaksina (Effexor). Benzodiazepinat e tilla si alprazolami (Xanax), clonazepami (Klonopin) dhe diazepami (Valium) gjithashtu këshillohen ndonjëherë për përdorim afatshkurtër ose sipas nevojës. Zakonisht ato konsiderohen si trajtim i vijës së dytë, për shkak të disavantazheve të tilla si dobësimi konjitiv si dhe për shkak të rrezikut të tyre në problemet e varësisë dhe të largimit. Barna të tjerë që jepen zakonisht në recetë për çrregullimet e ankthit përfshijnë analogët e GABA-s, të tillë si gabapentina (Neurontin) ose pregabalina (Lyrica), MAOI-të si fenelzina (Nardil) ose tranilcipromina (Parnate), si dhe antidepresivi i ri mirtazapina (Remeron). Ka raste që jepen edhe antidepresivët triciklikë siç është imipramina si dhe antipsikotikët atipikë të tillë si kuetiapina dhe piperazinat siç është hidroksizina.

Këto barna duhet të përdoren me kujdes të madh te të moshuarit, të cilët ka më tepër mundësi të vuajnë nga efektet anësore për shkak të çrregullimeve fizike bashkëekzistuese. Problemet e aderencës hasen më shumë te pacientët e moshuar, të cilët mund të kenë vështirësi në kuptimin, shikimin dhe në mbajtjen mend të udhëzimeve.

Rreth trajtimit lind një polemikë, sepse ndërsa disa studime tregojnë se kombinimi i mjekimit dhe psikoterapisë mund të jetë më efektiv se secili nga ato vetëm, të tjerët sugjerojnë që ndërhyrjet farmakologjike janë mjaft lehtësuese dhe mund të ndërhyjnë me të vërtetë në mekanizmat e terapisë së suksesshme. Meta-analiza tregon se ndërhyrjet psikoterapeutike kanë një efikasitet më superior afatgjatë krahasuar me farmakoterapinë. Sidoqoftë, trajtimi i duhur mund të varet shumë nga gjenetika individuale e pacientit dhe nga faktorët mjedisorë.

Ushtrimi i rregullt aerobik, përmirësimi i higjenës së gjumit dhe reduktimi i kafeinës janë zakonisht të dobishme në trajtimin e ankthit.

Nga 1ypattmental-health.gr/sq/
ÇRREGULLIMI I PANIKUT

Ne nje atak paniku, ankthi fillon papritur dhe shume shpejt ngrihet ne nivele te papara. Personi djersin, ndjen perzierje, dridhet, dhe ka prbleme frymemarrje. Pulsi i tij duket se po çahet dhe zemra po ashtu. Te ardhur per te vjedhe, dhimbje ne kraharor, ndjenja te keputjes se pergjithshme, dhe te nxehta apo te ftohta jane te zakonshme. Ketyre njerezve bota mund t\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\'ju duket e pavertete dhe jashte trupit te vet ( derealizmi ) ose vete atyre mund t\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\'ju duket vetja e pavertete dhe sikur kane humbur kontrollin e vetes apo po çmenden ( depersonalizim ). Mbi te gjtiha ato mund te kene ndjenjen e paaftesise per tu larguar - ata do te humbin kontrollin, do te çmenden ose do te vdesin. Ne fakt te tille paciente edhe pse e kane degjuar qe nuk kane asgje kur kthehen nga spitali kane serisht friken se mos i ze ndonje atak zemre. Mendimet e tilla katastrofike e dallojne çrregullimin e panikut nga çrregullime te tjera te ankthit. Nje atak paniku zakonisht zgjat disa minuta, por mund te zgjase edhe me ore. Kur mbaron personi ndihet jashtzakonisht i lodhur, sikur te kishte mbijetuar nje eksperience traumatike. Mund te ndodhe nje here ne jave ose edh eme shpesh.

Kemi 2 lloje ataku paniku. Ataket e papritura, te palidhura me ndonje situat apo stimul specifik. Atake situacionale, ndodhin ne pergjigje te disa situatave si psh nje gjarper. Sipas DSM-IV nje person ka çrregullim paniku kur ai/ajo ka atake te papritura paniku, te shoqeruara nga probleme sjellore ose psikologjike - si frike e vazhdueshme nga ataket e tjera, shqetesim mbi pasojat e atakeve, ose ndryshime dmth-nese ne sjellje.
Ndodh qe njerzit me çrregullim paniku nuk jan ene gjendje te shkojne gjekundi - pune , kinema, supermarket etj. duke pasur frike se ndonje atak do ti zeje ato ne mes te rruges. Disa nuk dalin fare nga shtepia. Ky eshte nje komlikim i çrregullimit te panikut qe quhet \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\"agorafobia\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\" ose \\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\"frika nga vendet e populluara\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\".
Ka shume raste sipas DSM-IV e liston agorafobine si nje komplikim te çrregullimit te panikut; por ajo klasifikohet edh me vete, pasi shume paciente jane vlersuar te mos kene vuajtur nga çrregullim paniku. Ka dhe shume te tjere qe te mos kene vuajtur asnjehere nga agorafobia dhe te jene diagnostikuar me çrregullim paniku.
Si te luftojme ankthet?

Si te luftojme ankthet?
Hapi i pare qe duhet te beni eshte nje trajtim profesional qe perfshin disa terapi.Pervec terapive dhe trajtimeve profesionale ju mund te rregulloni menyren e jeteses.Eshte e natyrshme qe te ndihemi ne shume momente te stresuar dhe me ankth.Mirepo gjeja e duhur qe mund te beni eshte te rregulloni dieten tuaj.Perpiquni te hani rregullisht ushqimet e duhura duke reduktuar ato qe shkaktojne ankthe.

1.Kafeja
Mbase deshironi te zgjoheni ne mengjes duke pire nje kafe cdo dite,por ajo mund te jete nje shkak kryesor i ankthit,keshtu qe duhet te perpiqeni ta hiqni kete zakon te perditshem te pirjes se kafes.Ne vend te kafes provoni te pini uje ose caj per disa jave dhe mund te gjykoni vet.

2.Alkoli
alkoli eshte nje depresant qe ka nje efekt negativ per nje kohe te gjate.mos konsumoni

3.Sheqer dhe niseshte
Mund te deshironi te hani akullore ose cokollata saqe ndiheni shume te lumtur kur i konsumoni.Mirepo sheqeri dhe niseshteja rrit sheqerin ne gjak sa mund te rris emocionet tuaja ne ate nivel sa mund te shkaktoje ankth.Keshtu qe shmangni ushqimet qe permbajne sheqer dhe niseshte.

4.Praktikoni ushtrime
Ushtrimi eshte i mire jo vetem per trupin tuaj por dhe per stabilitetin tuaj mendor.Shumica e njerezve te cilet perballen me ankthin nuk jane fizikisht aktive sac duhet te jene.Aktiviteti fizik ndihmon sistemin imunitar dhe liron neurotrasmetuesit te quajtur endorfinet,e cila lodh muskujt dhe djeg hormonet e stresit.Mund te provoni dhe duke medituar dhe bere yoga.

5.Perball shkakun
Ju duhet te provoni ti beni balle shkaqeve te ankthit tuaj, kjo mund te behet duke e shkruar ne nje bllok.Mos harroni se blloku eshte totalisht i juaji dhe nuk mund ta shohi njeri.Mund te shkruani atje te gjitha ndenjat tuaja.lumturine,merzine,trishtimin,friken.Ne kete menyre do te dini si ti perballoni disa situata ne te ardhmen qe ju shkaktojne ankth.

6.Mendoni pozitivisht
Mendimi mbase mund te tingelloje nje praktike e vjeter dhe e merzitshme boterore.Praktika me e mire eshte te mendoni pozitivisht.Me te menduarit pozitivisht mund te mbani mendjen tuaj larg stresit dhe te perqendroheni ne rrugen e duhur.Mendoni per gjerat me te bukura ne jete,merrni nje shetitje dhe dilni shpesh ne natyre dhe mos harroni te merrni gjithmone kenaqesi nga gjerat me te vogla ne jete.
-shpresoj qe do ju ndihmoj sado pak ky postim.....sherim te shpejte dhe te lehte mike...shendet!