18.07.2011 - Cfarë duhet të kemi parasysh gjatë pushimeve verore? Disa nga elementet kryesore të cilët të gjithë duhet t'i kenë parasysh janë:
Ngritja e temperaturës:
Me rritjen e temperatures, rritet edhe stresi ne trupin tuaj.
Dy veprime jane shume te rendesishme per te perballuar nxehtesine:
? Pershtatja me nxehtesine.
? Konsumi i ujit.
Trupi juaj është rregullator i mirë i nxehtesisë
o Trupi juaj pergjigjet ndaj nxehtesise duke qarkulluar gjakun dhe duke ngritur temperaturen e lekures tuaj. Ne kete menyre nxehtesia e tepert largohet nepermjet lekures me ane te djerses.
o Veprimtan'te fizike mund te kufizojne sasine" e gjakut qe rrjedh ne lekure per te gliruar nxehtesine.
o Djersitja mund te ndihmoje ne ruajtjen te pandryshuar te
temperatures se trupit, kur niveli i lageshtires eshte i ulet per te lejuar avuilimin, dhe per te zevendesuar si duhet lengjet dhe kriperat e humbura.
o Kur trupi juaj nuk mund te gliroje nxehtesine ai e man ate . Kjo ngre temperaturen baze te trupit dhe rrahjet e zemres duke vene ne rrezik shendetin tuaj.
Prishja e rregullatorit
o Nuk jane te paket faktoret qe mund te ndikojne ne uljen e aftesise se trupit per te perballuar nxehtesine.
Përmendim:
- Mosha
- Pesha
- Ushtrimet fizike (fitness)
- Kushtet mjekesore
- Dieta
Nxehtesia e veres
- Stresi nga nxehtesia eshte nje rrezik serioz si ne vendin e punes ashtu edhe ne shtepi.
- Nxehtesia e tepert e ve ne gjendje stresi te gjithe trupin tuaj.
Kur temperatura e trupit ngrihet me pak grade mbi normalen (rreth 37 grade Celsius) ju mund te ndjeni:
- Ngerce muskulore
- Dobesi
- Mungese perqendrimi
Gjashte faktore te stresit nga nxehtesia
- Temperatura
- Lageshtira
- Mungesa e ajrit ose mungesa e levizjes se ajrit.
- Temperatura rrezatuese e mjedisit
- Veshjet
- Veprimtaria fizike
Stresi nga nxehtesia
Shenjat e shqetesimeve te para
Stresi nga nxehtesia ul aftesine dhe rendimentin ne pune. Shenjat e stresit nga nxehtesia perfshijne:
- Lodhje
- Nervozizem
- Hutim
- Dhimbje muskulore.
Nese:
- Jeni ne mbipeshe
- Jeni i dobet fizikisht
- Vuani nga semundje te zemres
- Pini shume alkool
- Nuk jeni mesuar me temperaturat e veres
Mund te rrezikoheni shume nga stresi i nxehtesise dhe per kete arsye duhet te kerkoni keshilla nga mjeku.
Skuqja e nxehtesise, tjeter shenje e hershme e shqetesimit nga nxehtesia
• Kjo njihet edhe si pucerrosje dhe ndodh kur njerezit ekspozohen per nje kohe te gjate ne nxehtesine dhe ajer me lageshtire, gje qe ul aftesine e trupit per te djersitur.
• Kjo gjendje jo vetem eshte e bezdisshme, por edhe ul aftesine e trupit per te djersitur dhe ne te njejten kohe edhe aftesine per te duruar te nxehtit.
Pugerrosja dhe stresi nga nxehtesia
o Ndihma e pare per pucerrosjen:
- Pastroni zonen e pucerrosjes dhe thaheni ate krejtesisht.
- Lyeni me solucione qetesuese.
Ndihma e pare per stresin nga nxehtesia
- Ushqimimire
- Mesohuni te pershtateni me nxehtesine
- Pini shume lengje
Dhimbja nga nxehtesia - paralajmerimi i fundit
o Kjo mund te ndodhe pas nje kohe te gjate te qendrimit ne te nxehte.
o Keto jane dhimbje te herepashershme te barkut dhe te muskujve.
o Dhimbjet e nxehtesise zakonisht ndodhin pas djersitjeve te medha dhe mund te fillojne nga fundi i nje dite te gjate pune.
Dhimbjet nga nxehtesia
Ndihma e pare
Ndihma e pare per dhimbjet nga te nxehtit eshte e ndryshme.
Zgjidhja me e mire eshte te:
- Pushoni!
- Shkoni ne nje mjedis te fresket.
- Pini shume uje. Jo pije freskuese me gaz, jo uje me gaz, jo alkool!
Rraskapitja nga nxehtesia
Kjo mund te kete si shkak: ushtrime fizike ne mjedise te nxehta. Simptomat perfshijne:
o Djersitje e tepruar
o Dobesi
o Zbehje e lekures
o Puis i shpejte
o Marrje mendsh
o Te perziera
o Dhimbje koke
o Te vjella
o Humbje e vetedijes.
o Lekura eshte e ftohte' dhe e lagur nga djersa. Temperatura e trupit mund
te jete normale ose poshte normales
Rraskapitja nga nxehtesia. Cfare ndodh?
o Rraskapitja nga nxehtesia ndodh kur nje person nuk ka
zevendesuar lengjet dhe kriperat qe humbasin gjate djersitjes.
o Ju mund te filloni te ndieni dobesi te theksuar, lodhje, marramendje, te perziera ose dhimbje koke kur rraskapitja perparon.
Rraskapitja nga nxehtesia Ndihma e pare
o Qendroni ne hije dhe ne vende te fresketa.
o Pini shume uje (rekomandohet) ose lengje te tjera
o Shkopsit veshjet per te mundesuar freskimin e trupit.
o Perdor kompresa me uje te ftohte per te shpejtuar ftohjen e trupit.
Goditja nga nxehtesia
o Kjo eshte nje gjendje serioze qe kerkon vemendjen e menjehershme te mjekut.
o Djersa eshte pakesuar ose mungon krejtesisht, gje qe sjell nxehjen dhe
tharjen e lekures.
o Temperatura e trupit eshte shume e larte dhe vazhdon te ngrihet. Goditja nga nxehtesia
Shenjat dhe simptomat
o Shperqendrim
o Kllapi
o Te dridhura
o Marramendje
o Humbje e vetedijes
o Konvulsione ose koma
o Temperatura e trupit arrin deri ne 40 grade Celsius
o Lekure e nxehte, e thate, ndonjehere e skuqur, pulla-pulla e me
ngjyre te kalter.
o Puis i fuqishem dhe i shpejte.
Kunderpergjigja e shpejte
o Nese dyshoni se personi perpara jush po vuan goditjen nga nxehtesia duhet te therrisni menjehere ambulancen e ndihmes se shpejte.
o Gjendja e" tij do te perkeqesohet me hapa te shpejta. o Ju duhet te ofroni ndihme menjehere.
Ndihma e pare
Kjo eshte emergjence mjekesore!
o Pasoja te mundshme jane demtimi i trurit dhe vdekja.
o Zhvendoseni viktimen ne nje vend te fresket ne hije deri sa te vije ndihma mjekesore e specializuar.
o Ju duhet te beni shume kujdes kur njomni rrobat ose viktimen me uje, pasi edhe ne kete rast ekziston rreziku i nje goditje tjeter nese viktima laget me uje menjehere ose uji eshte shume i ftohte.
o Njomni rrobat me uje ose perdorni nje ventilator ose nje qese me akull.
o Sperkatni trupin e viktimes vazhdimisht me uje te fresket dhe therrisni
menjehere per ndihme mjekesore.
Qendrimi ne diell
Ne mund te ndihemi mire ne diell, sidomos kur kemi dale nga stina e dimrit. Kujdes duhet bere kur qendrimi ne diell eshte i gjate dhe i shpeshte. Qendrimi i gjate ne diell mund te sjelle pasoja dhe probleme te shumta per shendetin.
Problemet e zakonshme shendetesore qe lidhen me qendrimin ne diell -Kanceri i lekures
Ekspozimi ndaj rrezeve Ultra Violet (UV) mund te shkaktoje kancer ne lekure.
Tre me te perhapurit jane:
? Qelizat baze
? Qelizat e siperrne te lekures
? Melanoma (tumor malinj i lekures)
Krijimi i nje ose dy flluskave nga djegia e diellit perpara moshes 18 vjec e dyfishon rrezikun e zhvillimit te melanomes.
Problemet e zakonshme shendetesore qe lidhen me qendrimin ne diell
o Demtimi i syrit
o Demtimi i syrit nga rrezatimi UV
o Qendrimi i gjate ne diell mund te shkaktoje me vone probleme te syve, si katarakti (perdja e syrit)
o Rrezik tjeter i mundshem i rrezatimit UV eshte dhe "djegia" e siperfaqes se syrit, e quajtur "verberia bore" ose fotokeratit, nga drita e diellit.
o Pasojat e "Verberise bore" zakonisht zhduken pas disa ditesh, por ato mund te cojne ne nderlikime te tjera te mevonshme te syve.
o Demtimi UVB i syve grumbullohet, pra nuk zhduket, por behet gjithnje e me i madh. Per kete arsye, asnjehere nuk shume vone per te menduar per mbrojtjen e syve.
Plakja e parakohshme
o Qendrimet e perseritura ne diell m und te shkaktojne plakjen e parakohshme
o Demtimi i lekures nga dielli shoqerohet me rrudha te syte dhe ne balle dhe njolla te erreta ne lekure. Lekura mavijoset lehtesisht
o Meqe edhe ne kete rast, ekspozimi ne diell grumbullohet, nuk eshte kurre vone per t'u mbrojtur.
Sistemi imunitar
o Shkencetaret besojne se djegiet e diellit mund te ndryshojne shperndarjen dhe funksionimin e qelizave te bardha te gjakut qe luftojne semundjet, deri ne 24 ore pas ekspozimit ne diell.
o Qendrimi i gjate, i perseritur ne rrezatimin UV mund te shkaktoje me shume demtime ne sistemin imunitar te trupit te njeriut.
o Djegiet e vogla mund te pengojne drejtperdrejt funksionin mbrojtes te lekures se njeriut ne vendet ku ndodh djegia, edhe ne njerezit me lekure te erret/ te nxire./moh.gov.al/
