08.11.2013 - Denada Çapi: “ Nuk duhet të përpiqemi gjithmonë që ata të na kuptojë neve, por të mundohemi ne të futemi në botën e tyre. Vetëm kështu do të zbulojmë shumë gjëra që ne nuk i kemi”.
- Përshëndetje!
- Si je?
Trokitja në derë e tërheq.Është e para që dëshiron të shohë kush është.
- Emili, thuaj xhaxhit hajde! Thuaj të hyjë brënda!-I thotë e ëma , Denada.
Të heton me sy dhe kaq mjafton.Emili është e veçantë.Ka lindur me çrregillimin e spektrit autik. 6 vjeçarja është e tërhequr, por duket se afeksionohet shpejt.Ndan edhe atë pjesë çka për të është më e dëshiruara.Në këtë rast, kompjuterin.
Mamaja e Emilisë Denada Çapi, një nënë shumë e motivuar për t’I bërë ballë çrregullimit të së bijës, tregon me emocion hapat e vegjël, por të matur të Emilisë drejt çlirimit nga ky çrregullim.Ajo pas një viti terapie në qëndrën rajonale të Autizmit në Farkë, sot është me bindur se kurrë se Emili do t’ja dalë mbanë.
“ Emili që në muajt e parë të jetës ka shfaqur shenja indiferentizmi . Kontakti me sy pothuajse nuk ekzistonte fare.Komunkimi verbal, që normalisht tek fëmijët fillon me belbëzimet e para si “mama” dhe “baba”, te Emili përsëri nuk ekzistonte; por ne nuk shqetësoheshim shumë, pasi mendonim se është fëmijë I qetë , është fëmijë I urtë.
Më pas, në moshën 15 muajshe, u konsultova me mjeken pediatre Donika Naqi e cila më rekomandoi ta vizitoja Emilinë tek një mjek neurolog.Aty ka qënë edhe moment I parë që unë degjova për herë të parë çrregullimin e Autizmit.Tronditja ka qënë shumë e madhe, gati traumatike dhe nuk kisha asnjë informacion se çfarë ishte autizmi.Fillova ta ndiqja me terapi të ndryshme por pa rezultat dhe kështu vendosa ta mbaja sërish në shtëpi duke e çuar vetëm në kopësht.Kjo zgjati deri një vit më parë, kur vendosa ta dërgoj në Qendrën Rajonale për Autizmin në Farkë. Gjatë këtij viti Emili ka bërë një progres shumë të madh.Sinqerisht ka ndryshuar shumë.Sot Emili kontaktin me sy e ka shumë të mirë.Nga një fëmijë joverbal, tashmë ajo ka filluar të tregojë, të flasë, ka filluar të kuptojë, ka filluar të shfaqë ndjenjat e para.
Unë u pajtova shumë mirë me problemin edhe pse me pak vështirësi .I thashë vetes se ka edhe më keq dhe duke qënë natyrë luftarake si njeri, vendosa që bashkë me vajzën të dal nga kjo që më solli fati.Por ndieja dhe ndiej akoma, se të tjerët nuk kanë të njëjtin afeksion ndaj këtij problemi, nëse do ta quanim kështu.Unë jam natyrë shumë e hapur dhe kur shumë njerëz më pyesin se çfarë ka vajza, unë j’u them se ka autizëm dhe kur ata më pyesin më tej, unë asnjherë nuk përtoj t’u them edhe dy-tre fjalë më shumë rreth autizmit.Dua që të ketë sa më shumë informacion për këtë çrregullim. Reagimi I tyre për momentin është pozitiv, por do të doja të zgjaste pak më shumë. Mesazhi im kryesor për më shumë mirëkuptim , I drejtohet rrethit të gjerë familjar të fëmijëve me autizëm e më pas shoqërisë.
Po ta shikoni Emilinë, nuk do ta imagjinoni dot se çfarë bote të mrekullueshme ka ajo brenda. Ne përpiqemi gjithmonë që ajo të na kuptojë neve, por po të mundohemi ne të futemi në botën e tyre, do të zbulojmë shumë gjëra që ne nuk I kemi.Ata janë fëmijë që falin shumë dashuri.
Falenderoj shumë dr. Liri Berishën që bëri të mundur hapjen e kësaj qëndre për fëmijët tanë dhe falenderoj nga zemra terapisten Arjana Çaushi, që pa të nuk e di se ku do isha sot.
Terapia është e domosdoshme.Edhe në kopësht Emili ka patur ndryshime.Ajo është bërë shumë e shoqërueshme.Ajo ka dosjen e saj të punimeve dhe edukatoret e trajtojnë si një fëmi normal.Pasioni I saj duket se është elektronika dhe kjo na habit të gjithëve.Madje këto kohët e fundit ka filluar të shkruaj gërma dhe të vizatojë me ngjyra”.
Terapistja Arjana Çaushi thotë se Emili është paraqitur në qëndër në moshën 5 vjeçe me vështirësi si në komunkimin joverbal, që I mungonte totalisht, ashtu edhe në atë verbal.Ishte një fëmijë që në moshën 5 vjeçe mbante akoma pampers. Ishte mjaft e heshtur, e zhytur në atë kështjellën e vet dhe nuk të linte mundësi për një kontakt njerzor. I mungonin emocionet.Ishte për herë neutrale.
Tashmë kur atë e pyet, ajo të përgjigjet.Të shpjegon për çfarë ka nevojë dhe çfarë dëshiron.Ku është mes bashkëmoshatarësh. Më mirë zgjedh të shkruajë.
Nga uji ka frikë , por për terapsitët e Qëndrës Rajonale për Autizmin në Farkë , kjo synon mirëfunskionimin e saj në aktivitetet e përditshme.Sipas tyre rezultatet janë të dukshme si në ndjeshmëri, aftësi sociale dhe ato komunikuese.
“Janë fëmijët tanë dhe nuk është për të pasur turp - shprehet e emocionuar Denada. - Sytë e tyre qeshin dhe vetëm qeshin.Ne duhet t’i kuptojmë ata jo vetëm nëpërmjet fjalëve por edhe nëpërmjet shikimit të syve të tyre.
Mjafton të jemi të rrethuar me dashuri nga të gjithë dhe të jetë dëshira për t’i ndihmuar këta fëmijë dhe e them me bindje, se të gjithë fëmijët me autizëm do të ecin. Mbështetja vjen shumë thjesht tek ne si prindër.Mjafton një shikim paqësor, një interesim dashamirës me pyetjen “si je sot” , “a u lodhe” etj, dhe kjo është mbështetje shumë e madhe për ne”./albanianchildren/
Shënim: Historia e Emilisë është sjellë në këtë 2 prill nga ABC NEWS dhe TVSH.
Gazetarë:
Ajgena Korbi ABC News
Hygerta Sako – “ Drejtpërdrejt” në TVSH
